Knowinga

Gelezen: In de greep van de technologie , het nieuwe jaarboek van het tijdschrift voor sociale vraagstukken, onder redactie van Marguerite van den Berg, Corien Prins en Marcel Ham, ISBN 9789055159666. Uitgeverij van Gennip.

Een bundel met wetenschappelijke en journalistieke verkenningen over nieuwe toepassingen van technologie en de invloed daarvan op het gedrag van de burger en maatschappij. Door het combineren van nano, bio, ict en cognitieve technologie ontstaan zeer nieuwe toepassingen, die enerzijds kunnen leiden tot meer onafhankelijkheid van de burger maar ook tot beperking van de autonomie. Onder invloed van het invoeren van technologie veranderen de verhoudingen tussen betrokkenen. Vragen die in het boek worden gesteld, zijn:
Wie gaat daar eigenlijk over? Wat doet de technologie om ons te controleren, te corrigeren, te disciplineren? Wat moet de rol van de overheid zijn met betrekking tot het invoeren van nieuwe technologieën?

De vorm van het boek werkt goed: de auteurs beschrijven door de ogen van verschillende individuen (zwangere vrouw op het consultatiebureau, uitgesloten illegale immigrant, technologisch gedreven landelijk bestuurder, hulpverlener die gedwongen is “het systeem” te gehoorzamen, digitaal vastgenagelde jongere, hooligan onder continue surveillance,  verslaafde gamer met “tweede baan”, “mensverbeterende” technofile yup, oudere op weg naar het einde) hoe zij in de greep van de technologie komen.
Leesbaar
Zo ontstaat een zeer leesbaar boek, maar met voldoende inhoud en diepgang voor een hele serie congressen. Veel van de hoofdstukken zouden een uitstekende inleiding kunnen vormen voor politieke discussie en die op een hoger plan kunnen brengen. Zo beschrijft het hoofdstuk van Corien Prins Heeft digitale jeugdzorg de toekomst? bijvoorbeeld< een verjaardagspartij, waar achtereenvolgens een directeur Bureau Jeugdzorg, een gemeenteambtenaar en een consultant, de problematiek inleiden.
Gordiaanse knopen
Er is een duizelingwekkend aantal initiatieven met prachtige namen als Zorg voor jeugd, Samen sterker voor de jeugd in Noord-Brabant, Ieder kind wint. Er zijn zoveel actoren dat organisatorische en digitale verlamming het gevolg zijn. De risico’s dat kinderen door fouten en verouderde gegevens in een verkeerd vakje vallen zijn groot. Aandacht voor het individu wordt vervangen door aandacht voor een
Eilanden
Op lokaal niveau worden digitale dossiersystemen weliswaar onder regie, maar zelfstandig opgezet door jeugdgezondheidszorginstellingen. Men kiest zelf de ict-leverancier. Er ontstaat een kleurrijk landschap van verschillende systemen. Men is geneigd om zoveel mogelijk data op te slaan, waarbij het doel uit het oog wordt verloren.
Goudmijn voor ICT
“Ja, we verdienen er goed aan: zij vragen wij draaien” werd recent door mij opgetekend uit de mond van een ict-consultant. Het koppelen van systemen in de keten leidt ertoe dat er onduidelijkheid ontstaat over de vraag wie verantwoordelijk is voor de kwaliteit van de gegevens.
Achterdeuren
Het volgende citaat over de wijze waarop de wetgever initiatieven in de jeugdzorg van een juridisch fundament voorziet, is schokkend:Veel van de ambities lijken momenteel via een achterdeur te worden geregeld. Als het aan het kabinet ligt wordt het Elektronisch Kind Dossier even afgekaart in een enkele bepaling van vele ander zaken (zoals infectie ziekten) omvattende de Wet publieke gezondheid. Vele nadere uitvoeringsregelingen worden vervolgens belegd in nadere wetgeving, onttrokken aan een politieke discussie en daarmee democratische controle. Wetgeving fungeert dan in feite alleen nog als legimitatie voor een reeds ontwikkelde situatie in plaats van dat ze piketpalen slaat
Veel meer kwalitatieve aandacht van de politiek nodig
Tja, daar staan we dan: er is duidelijk veel werk aan de winkel voor de politiek . Dit boek wordt van harte aanbevolen voor een ieder die zich wil verdiepen in het onderwerp “de invloed van nieuwe technologie op de burger en de maatschappij”.